Rác thải y tế là gì? Quy trình xử lý rác thải y tế an toàn nhất

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ làm rõ rác thải y tế là gì, quy trình thu gom, quản lý 5 loại rác thải y tế phổ nhất hiện nay. Đặc biệt, chúng tôi cũng sẽ bật mí các bạn biết cách xử lý rác thải an toàn, hiệu quả, đang được các cơ quan chức năng ưu tiên áp dụng để các bạn tham khảo!

Xử lý rác thải y tế là một trong các thách thức hàng ngày đối với các nhà cung cấp dịch vụ y tế. Nó thường phức tạp vì từ các mối quan tâm khác như HIPAA, tố tụng dân sự có tiềm năng, dịch tễ học và quy định của nhà nước và địa phương. Bởi vì tại Trung tâm Xử lý rác thải MedPro, chúng tôi nhằm giúp các nhà cung cấp trở thành nhà cung cấp tốt hơn, chúng tôi đang xem xét các khái niệm chính về rác thải y tế.

Rác thải y tế là gì?

Rác thải y tế là bất kỳ rác thải nào có chứa rác nhiễm trùng (hoặc vật liệu có khả năng truyền nhiễm). Bao gồm rác thải phát sinh từ các cơ sở y tế như văn phòng bác sĩ, phòng khám nha khoa, bệnh viện, phòng thí nghiệm, phòng khám thú y và cơ sở nghiên cứu y khoa.

Rác thải y tế có thể chứa rác lỏng cơ thể như máu hoặc các rác gây ô nhiễm khác. Đạo luật Theo dõi rác thải Y tế năm 1988 định nghĩa rác  thải y tế là rác thải phát sinh trong quá trình nghiên cứu y học, chẩn đoán, tiêm chủng, xét nghiệm hoặc điều trị cho người hoặc động vật. Một số ví dụ như thủy tinh, găng tay, băng gạc, các vật dụng sắc nhọn đã bị loại bỏ như kim hoặc dao mổ, gạc và khăn giấy.

Rác thải y tế một số tên gọi khác

Rác thải y tế còn có một vài tên gọi khác mà tất cả đều có cùng một định nghĩa cơ bản. Tất cả các tên gọi dưới đây đề cập đến rác thải được tạo ra từ các quá trình chăm sóc sức khoẻ y tế hoặc bị nhiễm hoặc có khả năng bị nhiễm bởi các vật liệu truyền nhiễm.

- Rác thải y tế

- Rác thải sinh học

- Rác thải lâm sàng

- Rác thải nguy hiểm sinh học

- Rác thải y tế có kiểm soát

- Rác thải y tế truyền nhiễm

- Rác thải từ việc chăm sóc sức khỏe

Các thuật ngữ được sử dụng thay thế cho nhau, nhưng có sự khác biệt giữa rác  thải y tế chung và rác thải y tế nguy hại. Tổ chức Y tế Thế giới phân loại các vật dụng sắc nhọn, dịch tiết, băng gạc và các vật liệu bị lây nhiễm là rác thải ”nguy hại” còn các vật dụng không chứa rác lây nhiễm hay băng gạc động vật là “rác thải y tế nói chung”.

Thực tế, rác trên sàn nhà, giấy văn phòng và rác nhà bếp phát sinh từ các cơ sở khám chữa bệnh vẫn được coi là rác thải y tế, mặc dù nó không bị quy định và không hây hại trong tự nhiên

Rác thải y tế thông thường

Rác thải rắn sinh hoạt phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người và rác thải ngoại cảnh trong cơ sở y tế.
 

Rác thải y tế thông thường.
 

Rác thải rắn thông thường phát sinh từ cơ sở y tế không thuộc Danh mục rác thải y tế nguy hại hoặc thuộc Danh mục rác thải y tế nguy hại quy định tại Điểm a Khoản 4 Điều này nhưng có yếu tố nguy hại dưới ngưỡng rác thải nguy hại.

Rác thải nguy hại

Rác thải y tế nguy hại là rác thải y tế chứa yếu tố lây nhiễm hoặc có đặc tính nguy hại khác vượt ngưỡng rác thải nguy hại, bao gồm rác thải lây nhiễm và rác thải nguy hại không lây nhiễm.

Rác thải nguy hại lây nhiễm

Rác thải lây nhiễm sắc nhọn là rác thải lây nhiễm có thể gây ra các vết cắt hoặc xuyên thủng bao gồm: bơm liền kim tiêm, kim tiêm, đầu sắc nhọn của dây truyền đinh, kim châm cứu, kim chọc dò, lưỡi dao mổ, cưa dùng trong phẫu thuật và các vật sắc nhọn khác

Rác  thải lây nhiễm không sắc nhọn bao gồm: rác thải thấm, chứa máu hoặc dịch sinh học của cơ thể, dính, các rác thải phát sinh từ buồng bệnh cách ly.

Rác thải có nguy cơ lây nhiễm cao bao gồm: Mẫu bệnh phẩm, dính mẫu bệnh phẩm, dụng cụ đựng, rác thải dính mẫu bệnh phẩm phát sinh từ các phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III trở lên theo những quy định tại Nghị định số 92/2010/NĐ-CP ngày 30 tháng 8 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm về bảo đảm an toàn sinh học tại phòng xét nghiệm

Rác thải giải phẫu bao gồm: Mô, bộ phận cơ thể người thải bỏ và xác động vật thí nghiệm.

Rác thải nguy hại không lây nhiễm

Hóa rác thải bỏ bao gồm hoặc có các thành phần nguy hại

Dược phẩm thải bỏ thuộc nhóm gây độc tế bào hoặc có cảnh báo nguy hại từ nhà sản xuất

Thiết bị y tế bị vỡ, hỏng, đã qua sử dụng thải bỏ có chứa thủy ngân và các kim loại nặng

Rác hàn răng amalgam thải bỏ

Rác thải nguy hại khác theo quy định tại Thông tư số 36/2015/TT- BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về quản lý rác thải nguy hại (sau đây gọi tắt là Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT).

Rác thải y tế quy trình thu gom và xử lý

Quy trình thu gom rác thải y tế chính là quá trình tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu trữ tạm thời tại nguồn (tức là tại địa điểm phát sinh rác trong các cơ sở y tế).

Quản lý rác thải y tế trong bệnh viện ở Việt Nam là việc phân loại, xử lý ban đầu, lưu trữ, vận chuyển, tái chế, tiêu hủy rác thải y tế, tái sử dụng, kiểm tra và giám sát thực hiện.

Mỗi một loại rác thải y tế sẽ mang các đặc tính khác nhau nên quy trình thu gom và quản lý cũng có sự khác biệt. Tuy nhiên nhìn chung, tất cả đều phải tuân thủ theo thông tư 58 về quản lý, xử lý rác thải, rác thải y tế và quy chế quản lý rác thải y tế 43/2007 của Bộ Y Tế và Bộ Tài Nguyên & Môi Trường. Trong đó có nêu rõ:

- Mục đích của kế hoạch quản lý rác thải y tế.

- Nguyên tắc phân loại và các cách thu gom từng nhóm rác thải y tế.

- Quy định về túi đựng rác thải y tế (dụng cụ, bao bì, thiết bị lưu chứa).

- Điều kiện các kho lưu trữ, quản lý rác thải y tế thông thường và nguy hại cần đáp ứng.

Thông tin chi tiết, các bạn vui lòng click vào link bên dưới để xem:

- Thông tư 58 quản lý rác thải y tế

- Quy chế quản lý rác thải y tế 43/2007

5 loại rác thải y tế phổ biến nhất hiện nay

Rác thải tại cơ sở y tế& bệnh viện được chia làm 5 loại khác nhau như: rác thải thông thường, rác thải phóng xạ, rác thải hóa học, rác thải y tế và các vật chứa có áp suất.

Rác thải y tế lây nhiễm

Đây là một trong 5 nhóm rác thải y tế đầu tiên mà chúng tôi muốn giới thiệu đến các bạn. Nhóm rác thải này bao gồm:

- Rác thải sắc nhọn (loại A): Kim tiêm, mảnh thủy tinh vỡ, cưa, lưỡi dao mổ, các ống tiêm, đinh mổ,… tóm lại là các vật sắc nhọn sử dụng trong hoạt động y tế.

Các loại rác thải y tế
 

- Rác thải không sắc nhọn (loại B): Là các loại rác thải bị dính máu, dịch sinh học của cơ thể, cũng như rác thải phát sinh từ buồng bệnh bị cách ly.

- Rác thải có nguy cơ lây nhiễm cao (loại C): Chủ yếu phát sinh trong phòng xét nghiệm, ví dụ như bệnh phẩm và dụng cụ đựng – dính bệnh phẩm.

- Rác thải giải phẫu (loại D): Rau thai, các mô, bào thai, cơ quan, bộ phận trên cơ thể người và xác động vật thí nghiệm.

Rác thải y tế hóa học

Các loại rác thải y tế hóa học cũng được chia thành các nhóm khác nhau, điển hình như:

- Dược phẩm không còn khả năng sử dụng, quá hạn.

- Các loại rác thải có thành phần chứa kim loại nặng như chì, thủy ngân, cadimi.

- Rác hóa học nguy hại thường sử dụng trong y tế như Formaldehyde, hydroquinone, glutaraldehyde, Oxite ethylene, kali hydroxit, methylene chloride, trichloroethylene, freons, isoflurane (Forane), enflurane (Ethrane)…

- Rác thải y tế gây độc tế bào, là các loại vỏ thuốc, vỏ chai, dụng cụ đựng các loại thuốc gây độc tế bào như Cisplatin, Asparaginase, Carboplatin, Carmustine, Bleomycin, Dactinomycin, Cyclophosphamide, Cytarabine, Dacarbazine, Daunorubicin … và dịch tiết từ bệnh nhân điều trị bằng phương pháp hóa trị liệu.

Rác thải y tế phóng xạ

Rác thải có hoạt độ riêng như các rác phóng xạ, rác thải phóng xạ phát sinh từ hoạt động chẩn đoán, hoá trị liệu và nghiên cứu hoặc các rác thải từ mẫu bệnh phẩm có chứa phóng xạ. Có 3 thể đó là:

- Rác thải phóng xạ rắn: vật liệu sử dụng trong xét nghiệm chẩn đoán như ống tiêm, bơm tiêm, giấy thấm…

Các loại rác thải y tế phóng xạ

- Rác thải phóng xạ lỏng: dung dịch chứa nhân tố phóng xạ để điều trị, rác bài tiết.

- Rác thải phóng xạ khí: khí dùng trong lâm sàng, khí từ kho chứa rác phóng xạ.

Các bình chứa áp suất

Tiếp đến là nhóm rác thải y tế bình chứa áp suất, điển hình là bình O2, CO2, bình khí dung, bình khí dùng 1 lần,… Những loại bình này dễ gây cháy, nổ nên cần được phân loại và xử lý riêng.

Rác thải y tế thông thường

Loại cuối cùng trong 5 nhóm rác thải y tế phổ biến hiện nay đã được công ty chúng tôi phân tích ở trên, nếu chưa nắm rõ rác thải y tế thông thường là gì thì các bạn vui lòng đọc lại. Hầu hết các loại rác thải ở nhóm này đều được xếp vào danh sách các loại rác thải tái chế trong y tế.

Thực trạng rác thải y tế ở Việt Nam

Thực trạng rác thải y tế ở Việt Nam ngày càng diễn biến phức tạp. Theo các cơ quan chức năng dự kiến, mỗi ngày có đến 120.000 m3 nước thải y tế, 350 – 400 tấn rác thải y tế (trong đó có 42 tấn rác thải y tế nguy hại) được thải ra môi trường.

Thế nhưng, các cơ sở y tế vẫn chưa thực sự quan tâm đến việc xử lý rác thải y tế. Bằng chứng là chỉ có 53.4% trong số 1.263 bệnh viện có công trình xử lý nước thải, 67% cơ sở y tế xử lý bằng lò đốt, 90% bệnh viện thu gom hàng ngày, 32.2 % xử lý rác y tế bằng lò thủ công hoặc công nghệ chôn lấp trong bệnh viện.

Trước tình hình như trên nếu chúng ta không có phương pháp xử lý kịp thời thì sẽ dẫn đến thực tế rác thải y tế gây ô nhiễm môi trường ở Việt Nam trở nên nghiêm trọng hơn. Từ đó đe dọa nghiêm trọng đến sự sống của hệ sinh vật trong môi trường bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến an sinh xã hội, gia tăng nguy cơ bệnh tật, thậm chí là tính mạng con người.

Các cách xử lý rác thải y tế an toàn, hiệu quả

Để ngăn chặn các tác động xấu đến môi trường và sức khỏe con người, chúng ra cần lập ra các kế hoạch xử lý rác thải y tế chi tiết với các cách xử lý an toàn, hiệu quả. Vậy đó là các cách gì? Dưới đây chính là một vài gợi ý của chúng tôi:

Xử lý rác thải y tế bằng cách khử khuẩn với hóa rác 

Quy trình xử lý rác thải y tế bằng việc sử dụng hóa rác để khử khuẩn đem lại hiệu quả vô cùng khả quan, áp dụng riêng cho nhóm rác thải ở bệnh viện có nguy cơ lây nhiễm cao.
 

Cách xử lý rác thải y tế an toàn
 

Theo đó, rác thải lây nhiễm sẽ được ngâm cùng các dung dịch javen 1-2%, Cloramin B 1-2% trong thời tối thiểu là 30 phút. Bên cạnh đó, các bạn cũng có thể ngâm rác y tế lây nhiễm với các hóa rác ất khử khuẩn chuyên biệt theo hướng dẫn của nhà sản xuất và Bộ Y Tế.

Sử dụng lò đốt rác thải y tế đạt chuẩn

Phương pháp đốt được xem là một trong các phương pháp xử lý rác thải y tế được sử dụng phổ biến nhất hiện nay, áp dụng cho tất cả các loại rác thải có khả năng bắt cháy ở cả thể rắn, lỏng, khí.

Hiện nay, lò đốt rác thải y tế ở Việt Nam có 6 loại chính, gồm: lò đốt xi măng, lò đốt rác thải y tế thùng quay, lò đốt tầng sôi, lò đốt hơi, lò đốt gi/vỉ cố định, lò đốt rác lỏng.
 

Cách xử lý rác thải y tế nhanh chóng
 

Mỗi một loại lò đốt rác thải y tế lại mang các đặc trưng khác nhau nên sẽ được triển khai theo quy trình xử lý rác thải y tế khác biệt. Thế nhưng, nguyên lý chung của các loại lò đốt là dùng nhiệt độ cao để phá vỡ cấu trúc và độc tính của rác thải, biến nó trở thành tro than, sau đó đem đi chôn lấp hoặc sử dụng cho mục đích khác (nếu có thể).

Xử lý rác thải y tế nguy hại bằng hơi nóng

Thêm một cách xử lý rác thải y tế nguy hại khác và sẽ hiệu quả với đặc tính lây nhiễm nữa, đó là sử dụng hơi nóng để khử khuẩn. Quy trình xử lý rác thải y tế lây nhiễm là phân loại, sau đó đưa rác thải vào trong máy khử khuẩn bằng hơi nóng để loại bỏ các yếu tố gây hại.

Đồng thời, các bạn có thể đun sôi rác thải lây nhiễm liên tục với thời gian tối thiểu là 15 phút cũng đem lại hiệu quả tương tự so với việc dùng máy khử khuẩn với hơi nóng.

Cách xử lý rác thải y tế ở Việt Nam bằng chôn lấp hợp vệ sinh

Quy trình xử lý rác thải y tế bằng cách chôn lấp được áp dụng tạm thời đối với các cơ sở y tế ở các vùng miền chưa có cơ sở xử lý rác thải nguy hại đạt tiêu chuẩn.

Đối với rác y tế thông thường, chúng ta chỉ cần phân loại và chôn tại các bãi chôn lấp tập trung theo quy định của địa phương. Đối với rác thải nguy hại thì cần phải trơ hóa trước khi chôn lấp để cố định các rác độc hại có trong rác thải rồi mới đem đi chôn lấp tại bãi chôn rác thải nguy hại.
 

Cách xử lý rác thải y tế hiệu quả.
 

Tiêu chuẩn chung của hố chôn lấp là phải có hàng rào vây quanh, cách xa các nguồn nước mặt, nằm xa khu vực dân cư tối thiểu 100m, đáy hố chôn cách mức nước bề mặt tối thiểu là 1.4m, có miệng hố được che đậy cẩn thận và cao hơn lớp đất mặt xung quanh để tránh nước mưa. Rác  thải y tế thông thường và rác thải y tế nguy hại không nên chôn chung.

Xử lý rác thải y tế bằng cách tái chế, tái sử dụng

Những loại rác y tế thông thường, không chứa các yếu tố lây nhiễm, không gây độc tế bào, không ảnh hưởng đến sức khỏe và còn khả năng sử dụng đều được tái chế để tạo ra các sản phẩm, món đồ mới có ích cho nhân loại.

Một số rác  thải được phép thu gom phục vụ mục đích tái chế bao gồm: Nhựa (chai nhựa đựng NaCl 0,9%, cao phân tử, glucose, dịch lọc thận, natri bicarbonat, ringer lactat …), giấy, kim loại, thủy tinh. Lưu ý, rác thải được phép tái chế chỉ cung cấp cho các tổ chức tái rác thải có giấy phép hoạt động.

Mong rằng, bài viết “Rác thải y tế là gì? Quy trình xử lý rác thải y tế an toàn nhất” đã đem đến các thông tin hữu ích cho các bạn. Nếu còn bất kỳ câu hỏi nào liên quan đến chủ đề này, xin vui lòng liên hệ qua số HOTLINE : 0902208925 để nhận tư vấn miễn phí từ Công ty Môi trường Trí Bảo